گروه ایرنا زندگی – این روزها با تغییر سبک زندگی و بافت منازل، روضه‌های خانگی کمرنگ شده است. آن قدیم‌ها مانند امروز ساختمان‌ها سر به فلک کشیده نبود؛ خانه‌ها اغلب حیاط دار بود و مردم به‌راحتی در خانه‌هایشان روضه‌های هفتگی یا ماهانه برگزار می‌کردند اما امروزه آپارتمان‌نشینی، شرایط برپایی روضه‌های خانگی را تا حدی از بین برده و منجر شده تا روضه‌ها به هیئت‌های بزرگ در مساجد و حسینیه‌ها تبدیل شود. اگرچه این روند، رشد روزافزون هیئت‌های عزاداری را نشان می‌دهد اما برپایی روضه‌های خانگی برکات و اثرات خاص دیگری دارد که نباید مغفول بماند.
در روایتی از پیامبر اکرم (ص) نقل‌شده که ایشان فرمودند: «خانه‌ای که در آن قرآن زیاد تلاوت شود، خیروبرکتش زیاد می‌شود و اهل خانه در وسعت قرار می‌گیرند.» (بحار الأنوار، ج 922، ص 300) از این روایت این‌گونه برداشت می‌شود که علاوه بر اینکه روضه‌های خانگی با تلاوت قرآن آغاز می‌شود، ذکر و یاد اهل‌بیت (ع) مشمول این حدیث قرار می‌گیرد و سبب افزایش رزق و روزی می‌شود. فارغ از آثار دنیوی و اخروی روضه‌های خانگی، این روضه‌ها کارکردهای دیگری دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم.
گره‌گشایی از مشکلات دیگران
در عصری که با گسترش تکنولوژی ارتباطات جامعه بشری کمتر شده، روضه‌های خانگی فرصت خوبی برای مطلع شدن از گرفتاری و مشکلات همدیگر است. این روزها مردم آن‌قدر از همدیگر دور شده‌اند که کمتر از غم و غصه‌هایشان باخبر می‌شویم. برپایی روضه‌های خانگی و عزاداری برای سیدالشهدا می‌تواند بهانه‌ای شود برای انجام کارهای خیر. یکی از این کارهای خیر که می‌تواند گرفتاری‌های مالی مردم را در روضه‌ها برطرف کند، ایجاد صندوق‌های قرض‌الحسنه است. در دوره و زمانه‌ای که برای گرفتن یک وام باید از هفت‌خوان رستم گذشت و سودهای کلانی را پرداخت کرد، صندوق‌های قرض‌الحسنه خانگی در کنار مجالس روضه مهم‌ترین کاری است که از دستمان برمی‌آید و ثواب فراوانی هم دارد. شاید در ابتدا مبلغ صندوق، مبلغ قابل‌توجهی نباشد اما همین مقدار ممکن است بتواند گره از مشکلات مالی برخی خانواده‌ها باز کند. درباره ثواب کار گره‌گشایی از مردم آیات و روایات فراوانی وجود دارد. دراین‌باره امام رضا (ع) می‌فرمایند: «هرکس گره از کار مؤمنی بگشاید و غمی را از او بزداید، خداوند هم در قیامت، کار بسته او را می‌گشاید و اندوهش را می‌زداید.»(اصول کافی، ج 2، ص 200)
البته گره‌گشایی و غم زادیی از مؤمن محدود به کمک مالی نمی‌شود؛ گاهی با همدردی و راهنمایی درست، گاهی با رفع ظلم از او، گاهی با ادای بدهکاری یا پرداخت اجاره خانه یا حتی با گوش دادن به درد دل‌ها نیز می‌توان غمی را از دل مؤمنی برداشت.
برگزاری جلسات مشاوره و پاسخ به شبهات دینی
متأسفانه امروزه روضه‌ها صرفاً به گریه برای اهل‌بیت ختم می‌شود، درحالی‌که نشستن پای منبر روضه و گریه کردن به‌تنهایی کافی نیست چراکه گوش دادن صرف به عزاداری، به‌خودی‌خود هدایت‌کننده نیست و حتی می‌تواند آسیب‌زننده باشد و باعث دوری مردم از این مجالس شود. روضه‌های خانگی باید به‌گونه‌ای برگزار شود که در کنار عزاداری، آورده‌ای برای مردم داشته و سبب جذب آن‌ها به این مجالس شود. یکی از مؤثرترین این راه‌ها، پاسخ به شبهات دینی و دغدغه‌های فردی- اجتماعی مردم در این مجالس است. حتی این روزها باوجود هزینه‌های گزاف جلسات مشاوره، می‌توان آن هزینه‌ای که قرار است صرف مداح شود با دعوت از یک مشاور خانواده مذهبی راهگشای دغدغه زندگی‌های مشترک شد. برگزاری این‌گونه روضه‌های خانگی نه‌تنها باعث جذب مردم به مجالس مذهبی می‌شود بلکه می‌تواند تأثیرگذار و گره‌گشا باشد و گسست‌های امروز درون خانواده را از بین ببرد.
تقویت روحیه مسئولیت‌پذیری در کودکان
برگزاری روضه‌های خانگی با محوریت قرآن اگرچه بر روی مستمعان تأثیرگذار است اما برپایی این روضه‌ها در کودکان تأثیرات عمیق‌تری دارد که والدین نباید از آن غافل باشند لذا با تشویق و پاداش، اصرار به حضور کودکانتان در مجالس خانگی داشته باشید چراکه کودکان با حضور در این مجالس و مشارکت در پذیرایی از مهمانان، به‌صورت عملی روحیه مسئولیت‌پذیری را یاد می‌گیرند و به‌صورت غیرمستقیم مسائل دینی را آموزش می‌بینند. بازی با همسالان از دیگر مزیت‌های حضور در این مجالس برای کودکان است که می‌تواند خاطرات خوبی را برای آن‌ها به‌جا بگذارد.
صله‌رحم با قوم‌وخویشان
برپایی روضه‌های خانگی به‌خودی‌خود دارای ثواب و برکات بی‌شماری است. حال می‌توان با دعوت از اقوام و خویشان ثواب بیشتری را از آن خود کرد؛ آن‌چنان‌که پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند: «پاداش صله‌رحم، سریع‌ترین پاداش کار خیری است که به انسان می‌رسد.» (الکافی، ج 2، 2160)
از کارکردهای مثبت دعوت اقوام و خویشان در مجالس روضه خانگی این است که صله‌رحم در این مجالس به‌دوراز هرگونه تشریفات و تجملاتی انجام می‌شود و سادگی روضه‌های خانگی می‌تواند باعث پیوند و همدلی بیشتر روابط میان افراد شده و حتی زمینه برقراری رفت‌وآمدهای بیشتر بدون تجملات را فراهم آورد.
باوجود همه برکات و کارکردهای مثبت برپایی روضه‌های خانگی، ممکن است برخی بنا به دلیل مشکلات اقتصادی از این کار اجتناب کنند؛ درحالی‌که نیازی نیست هزینه‌های گزافی برای برگزاری این مراسم‌ها در نظر گرفت و با یک پذیرایی ساده مانند قند و چایی نیز می‌توان از مهمانان پذیرایی کرد. آنچه مهم است نیت و قصد انجام این کار است که اگر همراه با گره‌گشایی، رفع مشکلات و صله‌رحم باشد به‌مراتب برکات بیشتری را به همراه خواهد داشت.
به امید آنکه در این فرصت باقیمانده از ایام محرم و صفر، با احیای هرچه بیشتر این سنت حسنه بتوانیم چراغ خیمه امام (ع) را روشن نگه‌داریم و در مسیر دستورات الهی گام برداریم.
